Με το πέρασμα του χρόνου, η ΕΕ άγγιξε ένα υψηλό πρότυπο στην προστασία των καταναλωτών για τους πολίτες της. Τον Απρίλιο του 2005 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε μια στρατηγική για «Υγιέστερους, ασφαλέστερους και πιο σίγουρους πολίτες - μια στρατηγική υγείας και προστασίας του καταναλωτή». Η σημερινή Στρατηγική για την πολιτική του καταναλωτή 2002-2006 αντικαταστάθηκε από τη στρατηγική για την υγεία και την πολιτική του καταναλωτή 2007-2013 που τέθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Οι κοινοί αντικειμενικοί στόχοι αυτής της στρατηγικής είναι:

• Η προστασία των καταναλωτών από κινδύνους που είναι αδύνατο να ελέγχονται από ένα άτομο και δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά από ένα κράτος μέλος.

• Η ενθάρρυνση των πολιτών για την καλύτερη επιλογή σχετικά με την υγεία τους και τα καταναλωτικά τους ενδιαφέροντα.

• Η προώθηση της γενικότερης πολιτικής υγείας του καταναλωτή σε όλες τις κοινοτικές πολιτικές.

Βάσει της υπάρχουσας σημερινής στρατηγικής της πολιτικής του καταναλωτή, η ΕΕ έχει 10 αρχές τις οποίες και τηρεί αναφορικά με την προστασία του καταναλωτή:

1. Αγοράστε ό,τι θέλετε, όπου θέλετε: Μπορείτε να ψωνίσετε σε οποιοδήποτε κράτος μέλος της ΕΕ και να μεταφέρετε τις αγορές σας πίσω στη χώρα σας χωρίς επιπλέον επιβάρυνση φόρων και δασμών. Αυτό ισχύει είτε όταν ταξιδεύετε για αγορές σε άλλη χώρα ή εάν παραγγέλνετε τα προϊόντα ταχυδρομικώς τηλεφωνικώς ή μέσω του διαδικτύου.

2. Εάν έχει πρόβλημα, επιστρέψτε το: Αυτό ισχύει μέχρι και δύο έτη αφότου γίνει η παράδοση του προϊόντος. Εάν υπάρξει πρόβλημα στους πρώτους έξι μήνες θα πρέπει να αποδείξει ότι το προϊόν πωλήθηκε σύμφωνα με τις ισχύουσες προδιαγραφές.

3. Υψηλά πρότυπα ασφάλειας για τα τρόφιμα και άλλα καταναλωτικά αγαθά: Είναι μια γενική απαίτηση των Ευρωπαϊκών νόμων πως όλα τα αγαθά που πωλούνται στην ΕΕ πρέπει να είναι ασφαλή. Το πιο συνηθισμένο πρότυπο πιστοποιητικό ασφάλειας είναι το σήμα CE. Εάν μια επιχείρηση ανακαλύψει ότι έχει τοποθετήσει μη ασφαλή προϊόντα στην αγορά υποχρεούται νομικά να ενημερώσει τις αρχές των χωρών της ΕΕ στις οποίες έχει διακινηθεί το προϊόν αυτό.

4. Γνωρίστε τι τρώτε: Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή νομοθεσία οι εταιρείες τροφίμων υποχρεούνται να αναγράφουν στη συσκευασία όλα τα συστατικά που χρησιμοποιηθήκαν για την παρασκευή του και εάν το τρόφιμο είναι γενετικά τροποποιημένο ή περιέχει τέτοιου είδους συστατικά.

5. Εγγυημένες συμφωνίες καταναλωτών και εταιρειών: Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία διευκρινίζει ότι οι επιχειρήσεις που λειτουργούν στην ΕΕ δεν μπορούν να συμπεριλάβουν επαχθής όρους στις συμφωνίες τους με τους καταναλωτές. Οι επιχειρήσεις υποχρεώνονται να σέβονται τις υποχρεώσεις οι οποίες προκύπτουν από τις συμφωνίες τους με τους καταναλωτές και δεν πρέπει να ζητούνται υπερβολικά ποσά αποζημίωσης από τους καταναλωτές στην περίπτωση που ακυρωθεί η συμφωνία.

6. Μερικές φορές οι καταναλωτές μπορεί να αλλάξουν γνώμη: Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία προστατεύει τον καταναλωτή ο οποίος προχωρά σε εξ αποστάσεως αγορά (τηλεφωνικώς, ταχυδρομικώς ή μέσω διαδικτύου). Μια τέτοια συμφωνία πώλησης μπορεί να ακυρωθεί από τον καταναλωτή χωρίς ιδιαίτερη αιτιολογία μέσα σε επτά εργάσιμες ημέρες.

7. Καθιστώντας ευκολότερη τη σύγκριση τιμών: Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να δίνουν την πληροφορία για τις τιμές με έναν τυποποιημένο τρόπο. Παραδείγματος χάριν επιχειρήσεις πιστωτικών καρτών ή χορήγησης δανείων υποχρεούνται να δηλώνουν το ετήσιο επιτόκιο με το οποίο επιβαρύνεται το προϊόν και όχι να δίνουν μόνο το ποσό των μηνιαίων πληρωμών τις οποίες υποχρεούται να επιστρέφει ο καταναλωτής.

8. Ο καταναλωτής δεν πρέπει να παραπλανηθεί: Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει τις διαφημίσεις οι οποίες παραπλανούν ή εξαπατούν τον καταναλωτή. Κατά συνέπεια οι εξ αποστάσεως πωλήσεις πρέπει να συνοδεύονται από αναλυτική πληροφόρηση για την εταιρεία η οποία κάνει την πώληση, για τα προϊόντα που αυτή πωλεί, για το κόστος τους (συμπεριλαμβανομένων των φόρων και των τελών διανομής) καθώς και για το χρονικό διάστημα που απαιτείται για να παραδοθεί το προϊόν στον καταναλωτή. Πρόσφατα τα μέτρα προστασίας επεκτάθηκαν και στην αγορά των πρακτόρων τουριστικών πακέτων διακοπών.

9. Προστασία στις διακοπές:. Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία σας προστατεύει από την εκμετάλλευση των τουριστικών πρακτόρων. Για παράδειγμα, σε περίπτωση που ο τουριστικός πράκτορας ο οποίος σας πούλησε το πακέτο διακοπών, χρεοκοπήσει είναι υποχρεωμένος βάσει συμφωνίας να μεριμνήσει για την επιστροφή σας. Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία σας προστατεύει ακόμα από την παραπλανητική πληροφόρηση σχετικά με την ποιότητα των προσφερόμενων διακοπών όπως και από την παραπλάνηση στην αγορά χρονομεριδίων διακοπών.

10. Αποτελεσματική επανόρθωση για τις διασυνοριακές διαφωνίες: Η ΕΕ υποστηρίζει δίκτυα τα οποία μπορούν να λειτουργήσουν συμβουλευτικά και υποστηρικτικά προς τους καταναλωτές οι οποίοι επιθυμούν να δημοσιοποιήσουν τα παράπονά τους απέναντι σε επιχειρήσεις που βρίσκονται σε άλλες χώρες της ΕΕ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαθέτει γραφεία στις πρωτεύουσες όλων των κρατών μελών τα οποία παρέχουν στον πολίτη συμβουλές και τεκμηρίωση στην επίσημη γλώσσα κάθε χώρας.

Ασφάλεια τροφίμων

Διάφοροι νόμοι έχουν ψηφιστεί στην επικράτεια της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων, τα δικαιώματα των καταναλωτών και την προστασία της ανθρώπινης υγείας. Η γενική διεύθυνση υγείας και προστασίας καταναλωτών, είναι υπεύθυνοι για την τήρηση της νομοθεσίας και την ενημέρωση των καταναλωτών.

Μια εκτεταμένη μεταρρύθμιση της νομοθεσίας τροφίμων της ΕΕ βρίσκεται σε εξέλιξη μέσω της οποίας ορίζονται οι επιχειρήσεις τροφίμων και ζωικών τροφών υπεύθυνες για την διασφάλιση της πώλησης ασφαλών μόνο προϊόντων και την απόσυρση κάθε επικίνδυνου από την αγορά.

Η Ευρωπαϊκή αρχή για την ασφάλεια τροφίμων (EFSA) αποτελεί μέρος της πρότασης για τη Λευκή Βίβλο στην ασφάλεια τροφίμων η οποία εκδόθηκε από την επιτροπή το 2000. Απέκτησε νομική υπόσταση τον Ιανουάριο του 2002 από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και από τον κανονισμό του Συμβουλίου. Η EFSA παρέχει ανεξάρτητη επιστημονική υποστήριξη και διαφανή επικοινωνία για υφιστάμενους και επικείμενους κινδύνους σχετικούς με την ασφάλεια τροφίμων.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή νομοθεσία σχετικά με τις ετικέτες των τροφίμων, σας δίνουν τη δυνατότητα να γνωρίζετε τι τρώτε. Αναλυτικές πληροφορίες για τα συστατικά κάθε τροφίμου θα πρέπει να αναγράφονται στην ετικέτα του, συμπεριλαμβανομένων των λεπτομερειών σχετικά με συντηρητικά, χρωστικές, γλυκαντικές ουσίες και οτιδήποτε άλλο χημικό πρόσθετο έχει χρησιμοποιηθεί. Εάν κάποιο από τα συστατικά προκαλεί αλλεργία σε κάποιους από τους καταναλωτές (π.χ. φυστίκια) αυτό θα πρέπει να αναγράφεται στην ετικέτα ακόμα και αν η χρησιμοποιούμενη ποσότητα είναι πάρα πολύ μικρή. Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις ετικέτες τροφίμων ρυθμίζει ποια προϊόντα μπορούν να αποκαλούνται οργανικά καθώς και τη χρήση προϊόντων ονομασίας προέλευσης από συγκεκριμένες Ευρωπαϊκές Περιφέρειες. Για παράδειγμα αν στο προϊόν αναγράφεται "Prosciutto di Parma" τότε μπορείτε να είστε βέβαιοι ότι το ζαμπόν προέρχεται από την Parma. Με βάση την Ευρωπαϊκή νομοθεσία είναι εφικτό να γνωρίζουμε αν η τροφή είναι γενετικά μεταλλαγμένη ή περιέχει γενετικά τροποποιημένα συστατικά. Σε τέτοια περίπτωση είναι υποχρεωτικό να αναγράφεται στην ετικέτα του τροφίμου ότι αυτό πρόκειται για γενετικά τροποποιημένο.

Η Ένωση αναθεωρεί συνέχεια και ριζικά τους νόμους και τις πρακτικές της που αφορούν την ασφάλεια των τροφίμων. Ωστόσο, δεν εξαρτάται μόνο από τις διάφορες αρχές, είναι και δική μας ευθύνη, ως καταναλωτές να διαβεβαιώσουμε ότι οι νόμοι της ΕΕ εφαρμόζονται στη χώρα μας.