Η δημόσια υγεία στην Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένου ενός ευρύτερου φάσματος ζητημάτων υγείας, παραμένει ως κύρια ευθύνη στα κράτη μέλη, πολλά όμως από τα ζητήματα δημόσιας υγείας αντιμετωπίζονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο καθώς επηρεάζουν όλους τους πολίτες της ΕΕ. Η κρίση των «τρελών αγελάδων» και η επανεμφάνιση των ασθενειών όπως η φυματίωση και ο SARS (αυστηρό οξύ αναπνευστικό σύνδρομο - που εμφανίστηκε πρώτα στην Ασία το 2003) έχουν δημιουργήσει την ανάγκη πρωτοβουλιών οι οποίες λαμβάνονται από την ΕΕ.

Τα θέματα στα οποία η ΕΕ έχει δώσει ιδιαίτερη προσοχή, είναι αυτά του καρκίνου, του ελέγχου του καπνού, του AIDS, της εξάρτησης από το αλκοόλ και τα ναρκωτικά. Τα τελευταία χρόνια το ζήτημα της βιοτρομοκρατίας βρίσκεται στην κορυφή της Ευρωπαϊκής ημερήσιας διάταξης υπενθυμίζοντας τις διάφορες τρομοκρατικές ενέργειες με τις οποίες βρεθήκαν πρόσφατα αντιμέτωπες κάποιες Ευρωπαϊκές χώρες. Λόγω της βιοτρομοκρατίας και άλλων διεθνών απειλών υγείας υπάρχουν Ευρωπαϊκά σχέδια αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών υγείας της ΕΕ για το άμεσο μέλλον. Από το 2005 η ΕΕ οργάνωσε ένα Ευρωπαϊκό κέντρο για την πρόληψη και τον έλεγχο ασθενειών.

Γενικά η ΕΕ λειτουργεί με τρεις κύριους στόχους για τη δημόσια υγεία:

• Βελτίωση της προστασίας έναντι κινδύνων δημόσιας υγείας για όλους τους πολίτες

• Προώθηση της υγείας με στόχο την ευημερία και την αλληλεγγύη

• Παραγωγή και διάδοση της γνώσης για τα ζητήματα υγείας σε όλα τα κοινωνικά επίπεδα

Σε συνδυασμό με κάθε έναν από αυτούς τους στόχους, αναλαμβάνονται συγκεκριμένες ενέργειες. Στα πλαίσια του πρώτου στόχου, η ΕΕ και τα κράτη μέλη εργάζονται για την αύξηση της ικανότητάς τους να αποκρίνονται στις απειλές της υγείας. Καλύπτει επίσης ενέργειες όπως εκείνες στον τομέα της ασφάλειας των ασθενών, σε τραυματισμούς και σε ατυχήματα. Οι ενέργειες στα πλαίσια του δεύτερου στόχου περιλαμβάνουν την ανάπτυξη της υγιούς ενεργού γήρανσης για να βοηθήσουν στη γεφύρωση των ανισοτήτων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα νεότερα κράτη μέλη. Περιλαμβάνει επίσης τη δράση για την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των συστημάτων υγείας σε διασυνοριακά ζητήματα όπως η κινητικότητα των ασθενών και των επαγγελματιών στο χώρο της υγείας. Ο τρίτος στόχος επιτρέπει την επέκταση της δράσης στον έλεγχο υγείας στην ΕΕ και την ανάπτυξη δεικτών και εργαλείων καθώς επίσης και την πληροφόρηση των πολιτών με τρόπο φιλικό προς το χρήστη, όπως για παράδειγμα μια δικτυακή πύλη για την υγεία.

Είναι σημαντικό να αναγνωριστεί ότι οι διάφορες δράσεις που αναλαμβάνονται από την ΕΕ στις διαφορετικές περιοχές υγείας πρέπει αποτιμηθούν στα πλαίσια ενός ευρέως φάσματος άλλων τομέων προτεραιότητας της ΕΕ. Παραδείγματος χάριν οι συνολικές ευρωπαϊκές πολιτικές προστασίας της υγείας αποτελούν θεμελιώδες συστατικό για την επίτευξη του κεντρικού στόχου της ΕΕ της ανάπτυξης για καλύτερες εργασίες.

Το δικαίωμα να ταξιδέψετε ελεύθερα, να ζήσετε και να εργαστείτε οπουδήποτε στην ΕΕ δεν θα είχε κανένα νόημα εάν δεν θα μπορούσατε να είστε βέβαιοι για την παρεχόμενη υγειονομική περίθαλψη οπουδήποτε κι αν βρίσκεστε. Η αμοιβαία αναγνώριση των δικαιωμάτων κοινωνικής ασφάλισης εξασφαλίζει ότι η υγειονομική περίθαλψη είναι εύκολα διαθέσιμη για κάθε ένα ο οποίος ασθενεί σε ένα άλλο κράτος μέλος και σε μερικές άλλες ευρωπαϊκές χώρες επίσης. Η Ευρωπαϊκή κάρτα ασφάλειας υγείας, που καθιερώθηκε το 2004, σας διευκολύνει να απαιτήσετε αυτά τα δικαιώματα.

Ο πιο πρόσφατος προσανατολισμός στον τομέα υγείας της ΕΕ έχει αναπτύξει τη σχέση μεταξύ της κοινωνίας της πληροφορίας (η ανάπτυξη για παράδειγμα του διαδικτύου και άλλων τεχνολογικών επιτευγμάτων) και της υγείας. Η ΕΕ επιθυμεί να προωθήσει τα αποκαλούμενα προγράμματα ηλεκτρονικής υγείας και τα πρώτα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση έχουν γίνει. Αυτά τα νέα και μελλοντικά προγράμματα παρέχουν στους ασθενείς τη δυνατότητα πρόσβασης σε ειδικούς που βρίσκονται πολλά χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο κατοικίας τους. Επίσης αναμένεται ότι οι σύνδεσμοι υψηλής ταχύτητας μεταφοράς δεδομένων θα δώσουν τη δυνατότητα στους ερευνητές να ενημερώνονται ταχύτερα για τις νέες εξελίξεις.

Η ΕΕ επιθυμεί, στηριζόμενη στην ήδη υπαρκτή Ευρωπαϊκή κάρτα υγείας, να προωθήσει την ανάλογη ηλεκτρονική κάρτα στην οποία μελλοντικά θα προστεθούν λειτουργίες όπως επειγόντων ιατρικών δεδομένων και ασφαλούς πρόσβασης σε προσωπικές πληροφορίες υγείας.