Σε σύγκριση με άλλα ζητήματα η συνειδητοποίηση των περιβαλλοντικών προβλημάτων ως ευρωπαϊκό πολιτικό ζήτημα αντιμετωπίστηκε σχετικά αργά στην ΕΕ, αν και τα πρώτα συμπτώματα των περιβαλλοντικών προβλημάτων εμφανίστηκαν προς το τέλος της δεκαετίας του '60. Οι πρώτες υψηλής προτεραιότητας υποχρεώσεις σε περιβαλλοντικά θέματα αποφασίστηκαν σε διεθνές επίπεδο, στη συνάντηση κορυφής για την προστασία της γης, των Ηνωμένων Εθνών το 1972. Σχεδόν παράλληλα η Ευρωπαϊκή Κοινότητα ανέλαβε τις πρώτες πρωτοβουλίες - αυτές άρχισαν το 1972 με το πρώτο πρόγραμμα δράσης περιβάλλοντος, το οποίο είναι τώρα στην έκτη εκδοχή του (σε ισχύ από το 2002-2012).

Στις τελευταίες τρεις δεκαετίες περισσότερες από 200 διατάξεις της νομοθεσίας έχουν τεθεί σε εφαρμογή για να βελτιώσουν τον τρόπο που εξετάζουμε την προστασία της φύσης, την ποιότητα του αέρα και των υδάτων, την διάθεση των χημικών ουσιών και άλλων προϊόντων αποβλήτων. Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του '80 αυτές οι προσπάθειες διευρύνθηκαν για να συμπεριλάβουν τη ρύθμιση της κατανάλωσης φυσικών πόρων. Το 1987 παρατηρείται συχνά ως κρίσιμη καμπή της Ευρωπαϊκής πολιτικής για το περιβάλλον καθώς η προστασία του περιβάλλοντος αποτέλεσε ξεχωριστό κεφάλαιο στην ενιαία ευρωπαϊκή πράξη. Το 1993 η Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (η Συνθήκη του Μάαστριχτ) παραχώρησε στις ενέργειες αυτές το καθεστώς της κοινής πολιτικής.

Η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική πολιτική προσπαθεί όχι μόνο να εξετάσει τις ιδιαίτερες περιβαλλοντικές απειλές αλλά και να βρει τις μακροπρόθεσμες λύσεις με βάση την αναγκαιότητα της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος και της οικονομικής ανάπτυξης. Τέτοιες λύσεις προβλέπονται στην έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, η οποία ικανοποιεί τις ανάγκες της σημερινής γενιάς χωρίς να υπονομεύει τις ανάγκες των μελλοντικών γενεών. Υπό το νέο αυτό πρίσμα εγκρίθηκε το Μάιο του 2001 η ανακοίνωση σχετικά με την ευρωπαϊκή στρατηγική για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Καθορίζει τους μακροπρόθεσμους στόχους για τη βιώσιμη ανάπτυξη και πιο συγκεκριμένα αφορά τις κλιματολογικές αλλαγές, τις μετακινήσεις, την υγεία και τους φυσικούς πόρους. Τοποθετεί επίσης την περιβαλλοντική δράση της ΕΕ σε διεθνές επίπεδο όπως για παράδειγμα η συμμετοχή της ΕΕ σε προγράμματα για το νότιο ημισφαίριο.

Στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος δράσης για το περιβάλλον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προετοιμάζει τις διαφορετικές στρατηγικές που καλύπτουν τις ακόλουθες περιοχές: ατμοσφαιρική ρύπανση, διαχείριση και ανακύκλωση των αποβλήτων, της προστασίας και της συντήρησης του θαλάσσιου περιβάλλοντος, του εδάφους, της βιώσιμης χρήσης των φυτοφαρμάκων, της βιώσιμης χρήσης των πόρων και του αστικού περιβάλλοντος. Σήμερα, η πολιτική για το περιβάλλον της ΕΕ βασίζεται στην πεποίθηση ότι ο συνδυασμός της οικονομικής ανάπτυξης, της κοινωνικής προόδου και της περιβαλλοντικής προστασίας βοηθά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής κάθε ανθρώπου, της οικογένειάς του και των φίλων του.

Η ΕΕ αποφάσισε το 1994 την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για το Περιβάλλον (ΕΟΠ) προκειμένου να παρασχεθούν οι κατάλληλες πληροφορίες και να η γνώση για τα περιβαλλοντικά ζητήματα τόσο στα όργανα λήψης αποφάσεων όσο και στο ευρύ κοινό. Ο οργανισμός αυτός είναι εντεταλμένος για τη λειτουργία ενός δικτύου για την παρακολούθηση του περιβάλλοντος στην Ευρώπη. Επιπλέον, εκπαιδεύουν τους καταναλωτές για τις επιπτώσεις που έχει η λειτουργία των βιομηχανιών στο περιβάλλον. Στον ΕΟΠ συμμετέχουν ήδη 32 χώρες.

Μπορεί να εκτιμηθεί ότι μέχρι τώρα το μεγαλύτερο επίτευγμα της ευρωπαϊκής πολιτικής για το περιβάλλον είναι η ευαισθητοποίηση των Ευρωπαίων πολιτών και η αποδοτικότητα των κανονισμών οι οποίοι έχουν αποτρέψει την περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος.

Ένα από τα πιο λαμπρά παραδείγματα είναι οι δεσμεύσεις της ΕΕ όσον αφορά την κλιματική αλλαγή. Η ΕΕ όχι μόνο έχει ενθαρρύνει όλα τα κράτη μέλη να υπογράψουν το πρωτόκολλο του Κιότο αλλά ταυτόχρονα ενθαρρύνει την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από αυτό μέσω των Ευρωπαϊκών αδειών για εκπομπές αερίων που επηρεάζουν το φαινόμενο του Θερμοκηπίου και το σύστημα ανταλλαγής - αγοράς αυτών των αδειών. Παρομοίως, η αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» βοηθά στην ενδυνάμωση των κανονισμών της ΕΕ για την καταπολέμηση της ρύπανσης των υδάτων, του αέρα και του εδάφους. Η αρχή προφύλαξης έχει αποδειχθεί σημαντική στην προστασία των ευρωπαϊκών αγορών από γενετικά τροποποιημένα προϊόντα.